De filosofie van MUJI, die sinds de oprichting dezelfde waarden hoog in het vaandel draagt, komt volledig tot uiting in de naam: 無印良品. Deze kanji, uitgesproken als Mujirushi Ryohin en afgekort tot MUJI, betekenen letterlijk: „Geen merk, kwaliteitsproducten“.
“Kwaliteitsproducten”, want alle producten van MUJI zijn tot in de puntjes doordacht wat betreft ontwerp, materialen en functionaliteit. Kwaliteit betekent voor MUJI niet alleen het gebruik van duurzame grondstoffen of tijdloze ontwerpen die trends en de tijd overstijgen, maar ook het stroomlijnen en optimaliseren van producten zodat ze hun doel perfect vervullen. Deze minimalistische en praktische visie op design staat garant voor efficiënt en aangenaam gebruik, en stimuleert tegelijkertijd een eenvoudig en deugdzaam leven.
“Geen merk”, want voor MUJI ligt de waarde van een product in het product zelf en in de dienst die het biedt – niet in de naam die erop staat. Sinds 1980 houdt MUJI vast aan deze solide en eenvoudige waarden en stimuleert het verantwoord consumptiegedrag dat een antwoord biedt op de uitdagingen van onze tijd.
Het verhaal van een merk zonder label
MUJI, opgericht in Japan in het begin van de jaren 80, had als doel een bescheiden en doordacht alternatief te bieden voor de gewoonten van de consumptiemaatschappij van die tijd. Enerzijds wonnen in het buitenland geproduceerde luxemerken aan populariteit in een economisch klimaat van steeds toenemende welvaart. Anderzijds verschenen er producten van slechte kwaliteit tegen lage prijzen op de markt, wat een polariserend effect had op het consumptiegedrag. MUJI is daarom opgezet als een ongekend alternatief voor deze twee opties. MUJI begon met 40 producten, voornamelijk voedingsmiddelen, die werden verkocht in het warenhuis Seyu, en zorgde voor een omwenteling in de markt door eenvoudige, betaalbare producten van hoge kwaliteit aan te bieden, bedoeld om weer aansluiting te vinden bij de essentie en ware aard ervan.
Om dit evenwicht te bereiken, waren drie prioriteiten van belang: de keuze van de materialen, het stroomlijnen van de processen en het vereenvoudigen van de verpakking. Het doel was terug te keren naar de intrinsieke aantrekkingskracht van een voorwerp, een concept dat nauw verbonden is met de traditionele Japanse esthetiek van su. Su betekent ‘sober’ of ‘onopgesmukt’ en draagt het idee uit dat eenvoud niet louter bescheiden of sober is, maar mogelijk zelfs aantrekkelijker kan zijn dan luxe. De voormalige voorzitter van MUJI, Masaaki Kanai, vatte het idee als volgt samen: “MUJI biedt objecten die overdaad temperen en gebruikers de schoonheid en trots laten voelen van een eenvoudig en bescheiden leven.”
„Van alles een beetje, maar nooit te veel van alles.“ Dit Japanse spreekwoord zou van toepassing kunnen zijn op de productieprocessen van MUJI, die sinds de oprichting van het bedrijf onveranderd zijn gebleven.
Hoewel tijden en gewoonten kunnen veranderen, blijft MUJI zich in de eerste plaats richten op de selectie van materialen, het nauwkeurig controleren van processen en het vereenvoudigen van verpakkingen om kwaliteitsproducten zonder overbodige franje te creëren.
01.
De materialen die worden gebruikt voor de vervaardiging van producten zijn voor MUJI van het grootste belang; het bedrijf zoekt wereldwijd naar de meest geschikte grondstoffen. Het belangrijkste selectiecriterium is – en blijft altijd – kwaliteit.
MUJI maakt gebruik van eersteklas materialen, natuurlijke essences met een lage milieu-impact, artikelen die vanwege hun uiterlijk zijn afgekeurd, of restanten en afval van de productie van andere producten. Zo kan MUJI deze kwaliteit tegen een redelijke prijs bieden. Zo recyclet MUJI bijvoorbeeld katoenvezels die tijdens het kammen zijn afgevallen (ochiwata) om stoffen van te maken, gebruikt het gerecycled papier voor labels, tassen en verpakkingen, en verzamelt het stukjes snoep die tijdens het productieproces zijn afgesneden, zodat deze ook verkocht kunnen worden, aangezien ze precies hetzelfde smaken. MUJI kiest ook voor duurzame grondstoffen zoals biologisch katoen, hennep of kapok, wat zorgt voor een minimale impact op zowel het milieu als de producenten, terwijl het unieke kwaliteiten toevoegt aan de kledingstukken en hun functionaliteit.
Om dit evenwicht te bereiken, waren drie prioriteiten van belang: de keuze van de materialen, het stroomlijnen van de processen en het vereenvoudigen van de verpakking. Het doel was terug te keren naar de intrinsieke aantrekkingskracht van een voorwerp, een concept dat nauw verbonden is met de traditionele Japanse esthetiek van su. Su betekent ‘sober’ of ‘onopgesmukt’ en draagt het idee uit dat eenvoud niet louter bescheiden of sober is, maar mogelijk zelfs aantrekkelijker kan zijn dan luxe. De voormalige voorzitter van MUJI, Masaaki Kanai, vatte het idee als volgt samen: “MUJI biedt objecten die overdaad temperen en gebruikers de schoonheid en trots laten voelen van een eenvoudig en bescheiden leven.”
02.
Productieprocessen worden regelmatig onder de loep genomen. Elk proces dat geen invloed heeft op de kwaliteit van een product – zoals sorteren, op maat snijden en polijsten – wordt geschrapt, zodat alleen de stappen overblijven die echt noodzakelijk zijn.
Door zich te richten op echte kwaliteit vermindert MUJI afval en kosten. Zo wordt bijvoorbeeld het sorteren op vorm en grootte van snoep, gedroogde shiitakes en andere snacks overbodig. De normen voor donkere vlekjes en glazuurvlekken op porseleinen serviesgoed worden herzien om productafval te verminderen. Ook wordt het bleekproces van de pulp voor verpakkingen, etiketten en notitieboekjes weggelaten. Deze productierichtlijnen, die het mogelijk maken om kwaliteitsproducten tegen betaalbare prijzen aan te bieden, vieren ook de imperfectie van dingen en de schoonheid die daaruit voortkomt.
Volgens de Japanse filosofie van wabi-sabi zijn schoonheid en harmonie te vinden in het onevenwichtige en het natuurlijke – en niet in gestandaardiseerde vormen en de afwezigheid van onvolkomenheden.
03.
Het vereenvoudigen van de verpakking is voor MUJI van cruciaal belang. Het gaat er niet om de verpakking te versieren, maar juist om de natuurlijke kleuren en vormen van de producten te benadrukken.
Daarom worden ze verpakt in eenvoudige, uniforme verpakkingen. Deze aanpak sluit niet alleen aan bij een filosofie van eenvoud, maar ook bij een beleid gericht op het sparen van hulpbronnen en het verminderen van afval. Daardoor liggen alle MUJI-producten in de winkelrekken in een eenvoudige verpakking met alleen productgerelateerde informatie, met hun kenmerkende prijskaartje van FSC*-gecertificeerd papier. Aangezien plastic afval een groot milieuprobleem is, wordt het gebruik van plastic voor verpakkingen zoveel mogelijk beperkt, zijn er papieren zakken verkrijgbaar in de winkels en wordt het gebruik van herbruikbare tassen aangemoedigd. Ten slotte worden kleding en huishoudlinnen alleen met hun labels en zonder verpakking verkocht, om materiaalverspilling te vermijden.
Nu de uitputting van onze planeet de mensheid ertoe aanzet om een minder verspillend en duurzamer consumptiemodel te omarmen, lijkt de filosofie van MUJI des te toepasselijker.
De visie van MUJI op design draait niet om franje, verleiding of het kunstmatig vernieuwen van collecties, maar is veeleer een voorstel om onze verlangens te temperen. Niet vanuit een gevoel van frustratie of beperking, maar vanuit rustige matigheid, met het oog op bescheiden tevredenheid. Masaaki Kanai, geconfronteerd met de (over)consumptiemaatschappij van de jaren 80 die werd beheerst door een tiranniek “Dit is wat ik wil”, streefde ernaar een rustgevend “Dit is goed genoeg” te bieden. In Japan is er een gezegde dat luidt: “De verlangzak heeft geen bodem” – MUJI wil die bodem erin naaien.
Terwijl de meeste merken ons voorstellen – of zelfs opdringen – ons leven vol te proppen met extra’s, is MUJI ontstaan om het dagelijks leven te verlichten en te vereenvoudigen. Door producten te ontwerpen die zo ingenieus zijn dat ze soepel en naadloos functioneren. Door in onze wensen en behoeften te voorzien, in plaats van nieuwe te creëren. Door ons te bevrijden van de keuzestress, met producten die doen wat ze beloven en beloven wat ze doen. Door praktische oplossingen te bieden om onze huizen op te ruimen. Door kleding aan te bieden die langer meegaat. En zelfs door een andere visie op design te ondersteunen, waarbij schoonheid soms voortkomt uit imperfectie of eenvoud, in tegenstelling tot een samenleving die het meedogenloze streven naar perfectie predikt.
Deze mentaliteit vindt haar oorsprong in de Japanse concepten japandi en wabi-sabi, die schoonheid zien in het essentiële en in authenticiteit. Want de Japanse ziel van MUJI is meer dan alleen folklore. Ze vormt de kern van het merk en is subtiel verweven in alles door middel van principes die iedereen kan toepassen: een verlangen om anders te consumeren, een zekere aandacht voor detail, een voortdurende zoektocht naar ingenieuze oplossingen, het plezier in het ontdekken van functionele schoonheid in de dingen om ons heen, en een esthetiek van harmonie.
MUJI biedt een rustigere manier om het dagelijks leven te beleven, waarbij mentale druk en stress worden weggenomen door middel van doordachte eenvoud.
Wanneer het ontwerp overbodige details en elementen die niets met de functie te maken hebben weglaat, wordt een product teruggebracht tot zijn essentie. Daardoor wordt het gebruik ervan soepeler en toegankelijker voor zoveel mogelijk mensen. Door deze bronnen van stress en onnodige tijdverspilling weg te nemen, wordt het leven verrijkt, gestroomlijnd en verlengd, wat ruimte creëert voor andere activiteiten – of ontspanning. Deze juiste afstand tot de materiële wereld weerspiegelt het Japanse concept van danshari, dat onze relatie met bezittingen transformeert om ons vrijheid en een gevoel van zelfvervulling terug te geven.
Dit idee komt tot uiting in alles wat MUJI doet, op alle gebieden en door de jaren heen, met meer dan 1.000 MUJI-winkels wereldwijd die meer dan 7.000 artikelen aanbieden op het gebied van kantoorbenodigdheden, reizen, persoonlijke verzorging, opbergen en schoonmaken, maar ook kleding, hotels, restaurants en woningen. Het is tevens een rode draad in de maatschappelijke initiatieven en milieuprojecten die het merk organiseert. Alles wat MUJI denkt en doet, is gericht op een rijker en gelukkiger leven. Een evenwicht dat door de oprichters wordt uitgedrukt met dit motto: “Eet goed, slaap goed, loop meer en maak vaak schoon”. Door mindfulness en creativiteit te combineren, biedt MUJI de mogelijkheid om te leven in een samenleving die comfortabeler is, maar ook duurzamer, in harmonie met onze omgeving. Een wereld waar eenvoud en schoonheid het dagelijks leven doordringen en alle aspecten van het bestaan in vredige harmonie beheersen.
