Kerstmis: eenvoud boven spektakel

Terwijl Kerstmis in het Westen religieuze wortels heeft en vaak gepaard gaat met familie-etentjes, lange vakanties en cadeautjes onder de boom, is de Japanse interpretatie heel anders.

Het geïmporteerde en opnieuw uitgevonden Japanse Kurisumasu (クリスマス) straalt een zekere luchtigheid en onbeschaamde eenvoud uit, met zijn eigen tradities en unieke cultuur. Ontdek dit moment van eenvoudige vreugde met zijn speciale sfeer, evenals ideeën om Kerstmis op Japanse wijze te vieren.

Een feest voor koppels in plaats van gezinnen

Het eerste verschil tussen beide feesten is een belangrijk detail: 25 december is geen officiële feestdag in Japan. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de verjaardag van de keizer of Nieuwjaar (Shōgatsu) is het een normale werkdag, waardoor lange familiefeesten onmogelijk zijn. Zelfs de avond van de 24e is niet gewijd aan kerstavond zoals wij die kennen – in Japan is het een avond voor vrienden en koppels. Deze avond, de meest romantische van het jaar, doet zelfs niet onder voor Valentijnsdag. Met reserveringen in chique restaurants, hand-in-hand wandelingen, uitstapjes, dates en zelfs speciale feestjes voor singles, ademen Kurisumasu-avonden liefde, verleiding, zoetigheid en speelsheid uit. Deze momenten vertegenwoordigen ook een ontspannen 'pauze' voor de sociale verplichtingen en het gewicht van Shōgatsu (正月) tradities, het nieuwe jaar, een pijler van grote familiebijeenkomsten en andere traditionele rituelen.

KFC in plaats van kalkoen

Een van de dingen die westerlingen het meest verbaast aan Kerstmis in Japan is ongetwijfeld de KFC-traditie. Ontstaan uit een inventieve marketingcampagne in de jaren 70, die KFC op humoristische wijze associeerde met Amerikaanse kalkoen, is de culturele gewoonte van KFC's 'Christmas Party Barrel' op 25 december een bijna verplicht ritueel geworden voor miljoenen Japanners met Kerstmis – met eindeloze wachtrijen om dat te bewijzen. Wat de kerststronken betreft, die maken hier plaats voor Kurisumasu Keki, een lichte, niet al te zoete cake gemaakt van biscuit, slagroom en aardbeien. De eenvoud ervan weerspiegelt de Japanse voorkeur voor delicate, ingetogen smaken, terwijl de rode en witte kleuren doen denken aan zowel de kerstman als... de vlag van het land. Hoewel de inhoud van deze maaltijden misschien verrassend is, illustreren deze tradities de speelse benadering van Japan ten opzichte van internationale tradities, die het land met flexibiliteit en inventiviteit weet aan te passen.

Eenvoud in plaats van luxe

Kerstmis in Japan onderscheidt zich ook door bepaalde Japanse concepten die terugkomen in de tradities. Zoals Wabi Sabi (侘寂), de esthetiek van eenvoud en imperfectie, die tot uiting komt in het soort geschenken: de nadruk ligt op de kwaliteit en de attentheid van het gebaar, in plaats van op de geldwaarde van het cadeau. Ook het concept Mottainai (もったいない) komt naar voren, dat een afwijzing van verspilling weerspiegelt, een filosofie die ook terug te zien is in de cadeaus, die praktisch en betaalbaar zijn, maar ook in de herbruikbare verpakkingen dankzij Furoshiki. Eind december ligt in Japan de nadruk op sfeer, aandacht voor anderen en de ervaring zelf, in plaats van op extravagantie en het 'gewicht' van geschenken – een mentaliteit die perfect aansluit bij MUJI. Er wordt genoten van eenvoudige genoegens, zoals een luchtige cake, een diner voor twee, een klein cadeautje voor dagelijks gebruik of een wandeling over een verlichte markt.

Een gedeelde traditionele kerstsfeer

Maar afgezien van de verschillen is er één sterke overeenkomst die beide culturen over de hele wereld met elkaar verbindt: de magische sfeer. Kerstverlichting in Japan neemt de vorm aan van spectaculaire installaties die niet onderdoen voor die in New York of Londen, op de achtergrond klinkt kerstmuziek en Japanse versies daarvan, er ontstaan markten in Europese stijl (met houten hutten, glühwein en ambachtelijke producten) in Tokio en Osaka, en stadscentra worden omgetoverd tot sprookjesachtige omgevingen. Deze sfeer is betekenisvoller en belangrijker dan de hoge prijs van een cadeau of de pracht van een gedekte tafel. Het gaat om het beleven van prachtige momenten in volledige bewustwording, gevuld met schoonheid en kleine attente gebaren.

Cadeau-ideeën in Japanse stijl

Kerstmis in Japan gaat niet gepaard met hetzelfde soort cadeaus als in het Westen. Luxe, extravagantie en 'overbodige' goederen zijn niet welkom. Cadeaus zijn over het algemeen nuttig, bescheiden en seizoensgebonden, zoals huisparfums (kaarsen, diffusers, wierook, etherische oliën), perfect voor een romantische avond voor twee. Winteraccessoires, zoals kwaliteitshandschoenen of mooi ontworpen sjaals, sokken en mutsen. Japanse keukengerei en serviesgoed, die het Ikigai-principe belichamen in alledaagse voorwerpen, neigend naar het eenvoudige plezier van repetitieve taken. Of agenda's en kalenders voor 2026 voor een soepele overgang naar het nieuwe jaar, die planning en vernieuwing symboliseren, vergezeld van handige pennen. Dit is ook het seizoen voor seizoensgebonden cadeausets en limited edition-artikelen, die alleen in december verkrijgbaar zijn. Nog meer dan in het Westen waardeert Japan deze exclusieve en speciale series. Ten slotte wordt alles zorgvuldig verpakt in herbruikbare Furoshiki-doeken of felgekleurd papier, om het gebaar compleet te maken en aandacht te tonen.

Uiteindelijk combineert het Japanse kerstfeest op subtiele wijze bepaalde feestelijke en vrolijke westerse tradities met de onveranderlijke principes van de Japanse cultuur, die geworteld is in praktisch denken en eenvoud. Het is een evenwicht tussen zachtheid en lichtheid.