BLIJF RUSTIG EN RUIM OP

Opruimen en schoonmaken hoort bij het mens-zijn. Sterker nog: deze bewuste handelingen in onze omgeving kunnen een bron van rust zijn... zolang we het maar niet overdrijven. Bij MUJI geloven we heilig in dit harmonieuze evenwicht in huis. Duik in de geschiedenis van een eeuwenoud ritueel dat zowel het huis als de geest zuivert.

Opruimen. Schoonmaken. Organiseren. Als deze woorden je zowel een gevoel van onrust als rust geven, ben je absoluut een mens. Want dat is precies wat ons onderscheidt van andere soorten: in tegenstelling tot dieren beheersen wij de natuur door er invloed op uit te oefenen. In het Japans wordt de omgeving die door mensen is aangepast aan hun behoeften geschreven als „人工“, letterlijk „mens + werk/vakmanschap/vindingrijkheid“, en vertaald als „door mensen gemaakt“. En bij deze bewuste handeling aan de buitenkant draait alles om evenwicht – als we de ene kant zwaarder laten wegen dan de andere, riskeren we ofwel een ‘wilde’ invasie van rommel en stof, ofwel een overdreven kunstmatige ruimte die ons vervreemdt van de natuur... en van onszelf.

Minder stress, meer welzijn

Van de meest ordelijke mensen tot degenen die juist gedijen in chaos: er is één ding dat altijd terugkomt: een duidelijk verband tussen wanorde en angst. Volgens een onderzoek¹ hadden Dames in wanorde Dames hogere cortisolspiegels, het stresshormoon. Waarom? "Een rommelige ruimte herinnert je voortdurend aan onafgemaakte taken, wat leidt tot cognitieve en emotionele overbelasting", legt psycholoog Rachel Hoffman uit.² Bovendien kan een opgeruimde ruimte de vitaliteit en levensduur bevorderen – zelfs bij ouderen.³ De afgelopen jaren heeft een hele reeks onderzoeken naar stress, levensvreugde, lichamelijke gezondheid en cognitieve vermogens de waarde van opruimen aangetoond.⁴ Deze voordelen zijn natuurlijk enorm populair geworden door de Japanse expert Marie^Kondo5 en haar methode van ‘op vreugde gebaseerd’ opruimen. Volgens het Journal of Environmental^Psychology6 zorgt het wegdoen van nutteloze spullen zelfs voor een gevoel van vernieuwing, dat symbool staat voor een nieuwe start... En home-organizer Myriam Portais legt uit hoe deze gewoontes onverwachte gevolgen kunnen hebben: een schone keuken leidt tot betere eetgewoontes, een opgeruimde slaapkamer bevordert een goede nachtrust, een goede organisatie verbetert de financiën door onnodige aankopen te vermijden... en het geheel versterkt ons zelfvertrouwen.⁷

#Cleantok, het fenomeen van overconsumptie

De laatste tijd is deze positieve opruimfilosofie nog een stapje verder gegaan. Miljoenen mensen ontspannen zich nu door te kijken naar... schoonmaakvideo’s van influencers zoals Auri Katariina. Is de chaos in de wereld hier debet aan? In september 2024 belichtte een artikel in The^Guardian8 de explosieve groei van de hashtag #Cleantok, het huishoudsegment van TikTok, dat inmiddels meer dan 110 miljard views had behaald. Op het eerste gezicht een vrij positief fenomeen. Maar zoals zo vaak bij sociale netwerken wordt perfectionisme zo ver doorgevoerd dat het onhaalbaar wordt – en het perfecte huis een bron van angst wordt. Marie Kondo zelf, inmiddels moeder van drie kinderen, gaf in een^interview9 toe dat ze haar eisen "een beetje aan het loslaten" was.

Een kwestie van harmonie... en een Japanse traditie

Je hoeft niet het risico te lopen op een burn-out – we komen weer terug bij het delicate evenwicht waarmee dit artikel begon. Bij MUJI bieden we producten aan die orde en netheid bevorderen als een heilzame gewoonte en als cultureel erfgoed: in Japan wordt schoonmaken altijd gezien als een manier om de geest te cultiveren, van klaslokalen die door leerlingen worden schoongemaakt tot de ‘actieve’ meditatie van boeddhistische monniken. In zijn boek legt^de in Tokio gevestigde monnik Shoukei Matsumoto uit hoe deze eeuwenoude traditie in het Land van de Rijzende Zon ‘de geest bevrijdt en je in staat stelt je in vrede te voelen met je omgeving’.

Een symbolische daad over de hele wereld

We zijn zo geïnspireerd door orde en netheid als een harmonieus evenwicht tussen de mens en zijn omgeving, dat we in 2019 de wereld rondreisden voor ons fotoboek *Cleaning*.¹¹ In meer dan 500 pagina’s verkent Kenya Hara, artistiek directeur van MUJI, dit concept vanuit elke invalshoek. Van een kind dat zijn speelgoed sorteert tot een violiste die haar instrument zorgvuldig schoonmaakt en het indrukwekkende schrobben van een schip: elk geval wordt door de lens op dezelfde manier behandeld – met een tedere, diepe fascinatie. Beelden die ons eraan herinneren dat de essentie van de mens sluimert in het alledaagse werk van het schoonmaken, dat cultuur en beschaving overstijgt.

1. Er gaat niets boven thuis, 2010. 2. Unf*ck your habitat, Rachel Hoffman, uitg. Bluebird, 2016. 3. Schoonmaken houdt ouderen gezond, 2015. 4. 5 redenen waarom rommel slecht is voor je geestelijke gezondheid, 2017. 5. De levensveranderende magie van opruimen, Ten Speed Press, 2014. 6. Thuis en het uitgebreide zelf, 2021. 7. Voorjaarsschoonmaak: een expert onthult de 10 voordelen voor de geestelijke gezondheid, Vogue, 2024. 8. ‘Put down the duster’, Amelia Hill, 2024. 9. Rommel? Marie Kondo leert ermee leven., Courrier International, 2023. 10. A Monk's Guide to a Clean House and Mind, uitg. Penguin, 2018. 11. Cleaning, Kenya Hara, uitg. Lars Müller, 2020.