MUJI Life door Sam Hecht, productontwerper
MUJI Life: Designerserie
In deze vreemde tijden, waarin het leven zoals we dat kenden een andere wending neemt, blijft MUJI zich inzetten voor een goed leven voor zijn klanten, zoals het dat al meer dan 40 jaar doet. De afgelopen 20 jaar ben ik een van de wereldwijde ontwerpers voor MUJI geweest en heb ik meegewerkt aan het ontwerpen van allerlei producten. Ik heb uit eerste hand gezien hoezeer het bedrijf ernaar streeft om de verwachtingen van klanten te overtreffen, zelfs in de kleinste details. De aanpak van MUJI is erop gericht om op de lange termijn 'meer' te bieden, zelfs als producten met 'minder' komen (minder branding, minder kleur of minder materiaal). In de loop van het jaar zal ik enkele inzichten delen over waar MUJI om geeft en hoe 'goed' zelfs 'geweldig' kan betekenen.
Goed genoeg | MUJI Life deel 1
Bij MUJI zeggen ze graag ‘goed genoeg’. Dit betekent dat de spullen in hun winkels niet vluchtig modieus of pretentieus zijn, maar juist hun functie weerspiegelen en de plek die ze op den duur in huis zullen innemen. De producten van MUJI proberen niet de aandacht op zichzelf te vestigen, maar staan klaar om te dienen en te ondersteunen. Op deze manier dragen ze bij aan een betere balans in de algehele sfeer van het huis. Ieder van ons is anders, en onze opvatting over wat 'geweldig' is, kan enorm verschillen. Wat echter 'goed genoeg' is, delen we allemaal als uitgangspunt van eenvoud. Een stuk MUJI-bagage, een broodrooster of een opbergdoos kan worden ontworpen met dit uitgangspunt van eenvoud, en heeft daardoor een veel grotere kans om jarenlang plezier van te hebben.
Perfect evenwicht | MUJI Life deel 2
MUJI streeft ernaar om in alles wat ze maken een evenwicht te vinden tussen functionaliteit, esthetiek, materiaal en prijs. Als één aspect uit balans is, valt dat in het begin misschien niet op, maar na verloop van tijd komt dit tijdens het ontwikkelingsproces aan het licht en kan het worden gecorrigeerd. MUJI leert van verschillende culturen en is zowel lokaal als wereldwijd voortdurend op zoek naar manieren waarop het leven en alledaagse handelingen in evenwicht kunnen worden gebracht. Zelfs iets eenvoudigs als het ontkurken van een wijnfles gebeurt anders in Frankrijk, Duitsland, Portugal en Engeland. Ook op het gebied van materialen worden deze inzichten meegenomen in onderzoek en tests. Als er kunststof nodig is omdat geen enkel ander materiaal geschikt is om evenwicht in een product te bereiken, zorgt MUJI ervoor dat het product lang meegaat en lang plezier geeft.
Essentieel | MUJI Life deel 3
De producten van MUJI zijn gericht op essentiële dagelijkse bezigheden zoals koken, schoonmaken, warm blijven of baden. Wat kleding betreft, zorgen de materialen en de snit voor een intrinsiek comfort en kwaliteit, altijd afgestemd op de seizoenen en de activiteiten waarvoor de kleding wordt gedragen. MUJI gelooft dat ieder mens van binnen al mooi is en dat kleding deze schoonheid moet accentueren, niet overschaduwen. Hetzelfde geldt voor hoe we koken en maaltijden bereiden: voor MUJI moeten de keukengereedschappen die we gebruiken niet te hard hun best doen om alles te zijn, maar in plaats daarvan genieten van het succes van het keer op keer goed uitvoeren van één taak.
Natuurlijk | MUJI Life nr. 4
Natuurlijkheid kan worden omschreven als iets dat precies goed aanvoelt: niet iets bewusts of dat de aandacht op zichzelf vestigt, maar ook niet onzichtbaar. Dit is waar MUJI altijd naar streeft, en waar design voor bedoeld is. Succes is bereikt wanneer een handvat, clip, knoop of rits wordt bediend zonder dat iemand er echt bij stilstaat, en wanneer het elke keer weer werkt. Er is geen handleiding nodig en er hoeft geen methode te worden aangeleerd. De vorm staat nooit in de weg, maar draagt bij aan het gebruiksgemak en het plezier. In het dagelijks leven zijn we er al aan gewend om zoveel dingen te doen zonder erbij na te denken, dus het is niet nodig om altijd iets nieuws uit te vinden. Niemand zou moeten uitzoeken of een stoel ons gewicht kan dragen voordat we erop gaan zitten; dat wordt gewoon verwacht. Aandacht hebben voor deze menselijke verwachtingen is een belangrijk onderdeel van het proces bij MUJI.
Een nieuw doel | MUJI Life nr. 5
MUJI heeft er altijd voor gezorgd dat hun producten – met name opbergartikelen – esthetisch niet aan een specifieke functie gebonden zijn, maar juist overal thuis of op het werk met stijl tot hun recht komen. Zo kan een MUJI-draadmand bijvoorbeeld in een kledingkast terechtkomen, maar sommigen van ons gebruiken hem misschien net zo goed in de badkamer of de keuken. Het is aan de klant om te beslissen hoe zijn of haar behoeften het beste worden vervuld. Om dit te bereiken, moet de ontwerper zich enorm inhouden en onnodige kenmerken vermijden die de openheid van een product kunnen beperken. Vervolgens worden de afmetingen en het materiaal afgestemd op het bestaande assortiment alledaagse artikelen van MUJI, om deze openheid te behouden. Als je erover nadenkt, volgen de meeste artikelen al een systeem van maten zonder dat we het beseffen – ‘A’-maat, ‘fles’-maat, ‘kleding’-maat enzovoort. MUJI omarmt deze kennis, zodat hun artikelen er bijna nooit misplaatst uitzien, zelfs als ze een andere bestemming hebben gekregen.
Universal | MUJI Life nr. 6
Voor velen van ons is een leven zonder universele normen nauwelijks voorstelbaar; veel daarvan beschouwen we als vanzelfsprekend en van sommige zijn we ons vaak niet eens bewust. Een vel papier van A4-formaat in een printer plaatsen, het tot een envelop vouwen, er een postzegel op plakken en het vervolgens in een brievenbus doen: dat is het resultaat van een universeel formaatsysteem waarvoor jarenlange afspraken tussen bedrijven en landen nodig zijn geweest. Er is ook het onzichtbare deel van het systeem – de reis door het postsysteem totdat het op zijn bestemming aankomt. Muji integreert deze universele standaarden actief in hun productontwikkeling, zowel fysiek als psychologisch. Een Muji PP-badkamerbakje kan een heel vriendelijke ronding aan de hoeken hebben, en we ontdekken misschien dat deze ronding ook precies past bij een flesje vochtinbrengende crème. Ga je nog een stapje verder, dan merk je dat de bak perfect plaats biedt aan 6 flessen, zonder verspilde ruimte. In wezen is Muji niet geïnteresseerd in het ‘bezitten’ van deze systemen. In plaats daarvan wil het ze erkennen door deel te nemen aan de rode draad van universaliteit die ons leven net iets makkelijker kan maken.
Lifestyle | MUJI Life nr. 7
Lifestyle is een merkwaardige term, omdat we ervan uitgaan dat het simpelweg verwijst naar een stijlvolle levenshouding. In werkelijkheid kan het echter worden verklaard door het feit dat het leven voortdurend in beweging is en dat er voortdurend heroverweging nodig is om dingen relevant te houden door nieuwe concepten te introduceren. Dit is de ‘stijl’ die MUJI hanteert, in plaats van styling op zich. MUJI bevestigt voortdurend zijn relevantie via zijn producten; het schrikt er nooit voor terug om nieuwe ideeën voor het leven te introduceren. Veel van deze ideeën worden eerst in Japan getest voordat ze hun weg vinden naar andere delen van de wereld. MUJI heeft zijn kennis van kleine woonruimtes gebruikt om eigen huizen en wijken te creëren (MUJI House); het heeft deze visie ook toegepast op de renovatie van oude en verwaarloosde appartementen (MUJI Renovation); campings aangelegd om het platteland toegankelijker te maken voor jonge stedelijke gezinnen (MUJI Campsites); zich uitgebreid naar supermarkten die lokale landbouw promoten; en een nieuwe interpretatie van de kortverblijfsaccommodatie geïntroduceerd (MUJI Hotel). Al deze inspanningen worden gedreven door de wens om klanten te laten zien dat de houding van MUJI zelf een levensstijl kan betekenen die verder reikt dan alleen producten.
Eenvoud | MUJI Life nr. 8
Mijn eerste bezoek aan Japan was begin jaren negentig. Dat was nog voordat er routebeschrijvingen op smartphones bestonden, en ik herinner me dat het moeilijk was om de weg te vinden omdat er nauwelijks Engelse vertalingen waren. Op een gegeven moment zag ik een man met een sweatshirt met de tekst ‘Michigan University’ en ik hield hem aan om de weg te vragen. Hij sprak geen Engels. Dit ging dagenlang zo door, terwijl ik steeds meer mensen zag met de naam van bijna elke universiteit in de VS op hun borst. Niemand sprak Engels. Ik realiseerde me dat ze deze woorden louter als merk droegen, omwille van het merk. Japan staat erom bekend merklogo's te omarmen die in alles zijn geïntegreerd, ook al hebben ze meestal hun doel gediend zodra het artikel is gekocht. Deze culturele sfeer was een decennium eerder nog veel sterker aanwezig. Het moet Iko Tanaka, de oprichter van Muji, enorme moed hebben gekost om een bedrijf te starten met de naam MUJI, wat zich laat vertalen als 'geen merk'. De eenvoud van de oorspronkelijke artikelen liet willekeurige kleuren en logo's achterwege. Klanten konden genieten van de artikelen om wat ze zijn, en niet vanwege de onnodige verspreiding van andermans merkboodschap. Muji blijft deze ideologie in praktijk brengen, en naarmate de wereld steeds merkgerichter wordt, neemt de relevantie van Muji toe.
Eenvoudig | MUJI Life nr. 9
Er is een mooie Indiase fabel die beschrijft hoe een boer zijn maaltijd met zijn handen van een bananenblad eet. Als de boer iets meer bezit had, zou hij van een bord kunnen eten. Als hij iets rijker was, zou hij zich een mes en vork kunnen veroorloven. En als hij nog meer rijkdom had, zou hij zich het mooiste porselein en zilveren bestek kunnen veroorloven. De rijkste van allemaal verlangt er echter naar om met zijn handen van een bananenblad te kunnen eten. Wat deze fabel ons vertelt, is dat de eenvoudige dingen in het leven vaak het kostbaarst zijn. MUJI volgt dit concept omdat het weet dat er ‘rijkdom in reductie en verfijning in eenvoud’ kan schuilen. Eenvoudig moet niet worden verward met minimaal. Eenvoudig betekent nog steeds dat we ervoor zorgen dat de dingen die we kopen ons goed van dienst zijn en aan onze verwachtingen voldoen, zonder dat we ze onnodig hoeven op te smukken.
Gevonden | MUJI Life nr. 10
Sinds 2003 zijn de ontwerpers van MUJI wereldwijd op zoek naar ‘MUJI’. Ze hebben producten gevonden die niet altijd opnieuw gemaakt hoeven te worden, maar die gewoon met meer duidelijkheid opnieuw geïntroduceerd en tegen redelijke prijzen verkocht kunnen worden. Deze activiteit kreeg concreet vorm toen de art directors van MUJI in 2011 een bezoek brachten aan China. Ze waren daar getuige van een cultuur die nog steeds overwegend ‘handgemaakt’ was, waar alledaagse voorwerpen waren aangepast om beter of eenvoudiger te functioneren. Het initiatief kreeg de officiële titel ‘FOUND MUJI’ en resulteerde in een voortdurend samengestelde selectie van artikelen die lokaal worden vervaardigd, maar erkend worden om hun bruikbaarheid die breder toepasbaar is. In zekere zin is dit ook de manier waarop ik voortdurend naar de wereld kijk waarin we leven – niet door de mondiale wereld van massaproductie en distributie, maar naar de lokale wereld waar alledaagse voorwerpen vaak meer voor ons betekenen. MUJI ziet het als een deel van haar missie om enkele van deze vaak over het hoofd geziene voorwerpen (bijv. bezems, pantoffels, bakjes en kleine meubelstukken) in beeld te brengen en ze ons opnieuw aan te bieden met eenvoudigere kleuren en eerlijke materialen.