ZACHOWAJ SPOKÓJ I PORZĄDKUJ

Porządkowanie i sprzątanie to nieodłączna część ludzkiej natury. Co więcej: te świadome działania, które podejmujemy w naszym otoczeniu, mogą być źródłem spokoju... o ile nie przesadzamy. W MUJI głęboko wierzymy w tę harmonijną równowagę panującą w domu. Zapraszamy do zapoznania się z historią odwiecznego rytuału, który oczyszcza zarówno dom, jak i umysł.

Porządkowanie. Sprzątanie. Organizowanie. Jeśli te słowa budzą w tobie zarówno niepokój, jak i spokój, to z pewnością jesteś człowiekiem. Bo właśnie to odróżnia nas od innych gatunków: w przeciwieństwie do zwierząt, panujemy nad naturą, oddziałując na nią. W języku japońskim środowisko zmodyfikowane przez ludzi zgodnie z ich potrzebami zapisuje się jako „人工”, co dosłownie oznacza „człowiek + praca/rzemiosło/pomysłowość”, i tłumaczy się jako „stworzone przez człowieka”. W tym świadomym działaniu na zewnątrz wszystko sprowadza się do kwestii równowagi – jeśli pozwolimy, by jedna strona przeważyła nad drugą, ryzykujemy albo „dziką” inwazję bałaganu i kurzu, albo zbyt sztuczną przestrzeń, która oddala nas od natury... i od nas samych.

Mniej stresu, więcej dobrego samopoczucia

Od osób najbardziej skrupulatnych po tych, którzy czują się świetnie w chaosie – jedno pozostaje niezmienne: wyraźny związek między bałaganem a niepokojem. Jak wynika z badań,¹ kobiety żyjące w bałaganie miały wyższy poziom kortyzolu, hormonu stresu. Dlaczego? „Zagracona przestrzeń nieustannie przypomina o niedokończonych zadaniach, co prowadzi do przeciążenia poznawczego i emocjonalnego” – wyjaśnia psycholog Rachel Hoffman.² Co więcej, uporządkowana przestrzeń może zwiększyć witalność i wydłużyć życie – nawet w przypadku osób starszych.³ W ciągu ostatnich kilku lat cała seria badań dotyczących stresu, zadowolenia z życia, zdrowia fizycznego i zdolności poznawczych wykazała wartość sprzątania.⁴ Oczywiście korzyści te zostały szeroko spopularyzowane przez japońską ekspertkę Marie^Kondo5 i jej metodę porządkowania opartą na „radości”. Według czasopisma „Journal of Environmental^{Psychology”6} pozbycie się niepotrzebnych przedmiotów wywołuje nawet uczucie odnowy, symbolizując nowy początek... A organizatorka przestrzeni domowej Myriam Portais wyjaśnia, jak te nawyki mogą mieć nieoczekiwane konsekwencje: czysta kuchnia prowadzi do lepszych nawyków żywieniowych, uporządkowana sypialnia sprzyja dobremu senowi, odpowiednia organizacja poprawia finanse poprzez unikanie niepotrzebnych zakupów... a to wszystko wzmacnia naszą pewność siebie.⁷

#Cleantok, zjawisko nadmiaru

W ostatnim czasie ta pozytywna filozofia sprzątania wkroczyła na wyższy poziom. Miliony z nas relaksują się teraz, oglądając… filmy o sprzątaniu autorstwa influencerek takich jak Auri Katariina. Czy winę za to ponosi chaos panujący na świecie? We wrześniu 2024 roku artykuł w^{„Guardianie”8} zwrócił uwagę na gwałtowny wzrost popularności hashtagu #Cleantok, czyli sekcji TikToka poświęconej pracom domowym, która przekroczyła 110 miliardów wyświetleń. Na pierwszy rzut oka jest to raczej pozytywne zjawisko. Jednak, jak to często bywa w sieciach społecznościowych, perfekcjonizm jest tak daleko posunięty, że staje się nieosiągalny – a idealny dom staje się źródłem niepokoju. Sama Marie Kondo, obecnie matka trójki dzieci, przyznała w^wywiadzie9, że „trochę złagodziła” swoje wymagania.

Kwestia harmonii… i japońskiej tradycji

Nie ma potrzeby narażać się na wypalenie – znów wracamy do tej delikatnej równowagi, od której zaczęliśmy ten artykuł. W MUJI oferujemy produkty, które promują porządkowanie i sprzątanie jako korzystny nawyk oraz element dziedzictwa kulturowego: w Japonii sprzątanie zawsze postrzegano jako sposób na pielęgnowanie umysłu, od sal lekcyjnych sprzątanych przez uczniów po „aktywną” medytację mnichów buddyjskich. W swojej książce10 Shoukei Matsumoto, mnich z^Tokio, wyjaśnia, w jaki sposób ta odwieczna tradycja w Kraju Wschodzącego Słońca „uwalnia umysł i pozwala poczuć spokój w otoczeniu”.

Symboliczny gest na całym świecie

Porządek i czystość, jako harmonijna równowaga między człowiekiem a otaczającą go przestrzenią, inspirują nas tak bardzo, że w 2019 roku wyruszyliśmy w podróż dookoła świata, aby stworzyć album fotograficzny „Cleaning”.¹¹ Na ponad 500 stronach Kenya Hara, dyrektor artystyczny MUJI, zgłębia tę koncepcję z każdej strony. Od dziecka porządkującego swoje zabawki, przez skrzypaczkę delikatnie czyszczącą swój instrument, po imponujące szorowanie statku – każdy przypadek jest traktowany przez obiektyw w ten sam sposób – z czułą, głęboką fascynacją. Obrazy, które przypominają nam, że sama istota człowieka drzemie w zwyczajnej pracy sprzątania, która wykracza poza kulturę i cywilizację.

1. Nie ma jak w domu, 2010. 2. Unf*ck your habitat, Rachel Hoffman, wydawnictwo Bluebird, 2016. 3. Sprzątanie domu sprzyja zdrowiu osób starszych, 2015. 4. 5 powodów, dla których bałagan szkodzi zdrowiu psychicznemu, 2017. 5. Magia sprzątania, która zmienia życie, Ten Speed Press, 2014. 6. Dom i rozszerzona jaźń, 2021. 7. Wiosenne porządki: ekspertka zdradza 10 korzyści dla zdrowia psychicznego, Vogue, 2024. 8. „Odłóż ściereczkę”, Amelia Hill, 2024. 9. Bałagan? Marie Kondo uczy, jak z nim żyć, Courrier International, 2023. 10. Przewodnik mnicha po czystym domu i umyśle, wyd. Penguin, 2018. 11. Sprzątanie, Kenya Hara, wyd. Lars Müller, 2020.